
SŁOWNIK POJĘĆ TRANSPORTOWYCH I LOGISTYCZNYCH
Branża TSL (transport–spedycja–logistyka) posługuje się wieloma specjalistycznymi terminami, które nie zawsze są zrozumiałe dla osób spoza sektora. Dlatego przygotowaliśmy praktyczny słownik pojęć transportowych, który wyjaśnia najczęściej używane skróty, terminy i definicje związane z międzynarodowym przewozem towarów.
Jeśli nie wiesz, czym jest konosament (Bill of Lading), fracht morski, kontener FCL lub LCL, albo co oznacza odprawa fiskalna, znajdziesz tu proste i zrozumiałe wyjaśnienia. Nasz słownik transportowy to nie tylko narzędzie edukacyjne — to również wsparcie dla importerów, eksporterów oraz wszystkich firm działających w logistyce międzynarodowej.
Armator
Armator to właściciel statku morskiego lub osoba (firma), która zarządza statkiem na własny rachunek i ponosi pełną odpowiedzialność za jego eksploatację. W praktyce armator organizuje przewóz ładunków drogą morską, zatrudnia załogę, odpowiada za stan techniczny jednostki i zawiera umowy przewozowe.
W transporcie morskim armatorzy odgrywają kluczową rolę jako podmioty realizujące przewozy towarów między portami na całym świecie. Mogą działać zarówno jako właściciele floty (np. kontenerowców, masowców, tankowców), jak i jako operatorzy czarterujący jednostki od innych właścicieli.
Wśród najbardziej znanych armatorów na świecie znajdują się takie firmy jak Maersk, MSC czy CMA CGM, które obsługują globalne trasy handlowe i oferują kompleksowe usługi logistyczne. Współpraca z doświadczonym armatorem to gwarancja bezpieczeństwa i terminowości w transporcie morskim.
B/L (Bill of Landing)
B/L (Bill of Landing) to morski list przewozowy, inaczej zwany konosamentem. Dokument ten potwierdza, że przewoźnik przyjął ładunek do transportu i zobowiązuje się dostarczyć go do określonego miejsca. Pełni jednocześnie rolę dowodu odbioru towaru, umowy przewozu oraz dokumentu własności, umożliwiając przekazanie praw do ładunku.
COO (Certificate of Origin)
COO (Certificate of Origin) – to inaczej świadectwo pochodzenia. Jest to dokument potwierdzający kraj pochodzenia towaru.
ETA
ETA (ang. estimated time of arrival) to szacowany czas przybycia – przewidywana data dotarcia ładunku do miejsca docelowego.
ETA
ETA (ang. estimated time of arrival) to szacowany czas przybycia – przewidywana data dotarcia ładunku do miejsca docelowego.
EORI
EORI (ang. Economic Operators Registration and Identification) – to unikalny numer nadawany podmiotom gospodarczym w Unii Europejskiej dokonującym operacji celnych.
Jeśli chcesz sprawdzić, czy masz nadany numer EORI możesz zrobić to tutaj.
Jeśli szukasz pomocy w uzyskaniu numeru EORI, skorzystaj z tej strony internetowej.
FCL
FCL (ang. full container load) – to inaczej transport całokontenerowy. Oznacza to, że jeden klient wynajmuje cały kontener do przewozu swoich towarów.
Fumigacja palet
Fumigacja palet – to proces dezynfekcji drewnianych palet poprzez poddanie ich obróbce termicznej (HT – Heat Treatment). Jest wymagana w międzynarodowym transporcie zgodnie ze standardem ISPM 15. Na fumigowanej (poddanej obróbce cieplnej) palecie musi znajdować się znak IPPC zgodny ze standardem ISPM 15.
Znak ten zawiera:
- symbol kłosa (logo IPPC),
- kod kraju (np. PL dla Polski),
- numer rejestracyjny producenta,
- skrót metody fumigacji – w przypadku obróbki cieplnej: HT (Heat Treatment).
Dzięki temu oznaczeniu paleta jest dopuszczona do międzynarodowego transportu.
Inconterms
Inconterms (ang. International Commercial Terms) – to zbiór handlowych reguł międzynarodowych, które określają, kto – sprzedawca czy kupujący – odpowiada za transport, ubezpieczenie i koszty dostawy towaru. Aktualnie Inconters 2020 stanowią 11 podstawowych zasad handlowych. Ich autorem jest Międzynarodowa Izba Handlowa
Dzięki nim obie strony dokładnie wiedzą, kto płaci za transport, kto zajmuje się odprawą celną oraz w którym miejscu towar „przechodzi” z odpowiedzialności sprzedawcy na kupującego. Mają one ułatwiać handel między kontrahentami z różnych państw, podlegającymi różnym porządkom prawnym.
Konosament (Bill of Lading – B/L)
Konosament, znany również jako Bill of Lading (B/L), to jeden z najważniejszych dokumentów w transporcie morskim. Pełni trzy kluczowe funkcje:
- potwierdza przyjęcie towaru na statek,
- stanowi dowód zawarcia umowy przewozu,
- pełni rolę dokumentu własności towaru – umożliwiając jego przeniesienie na innego odbiorcę.
W praktyce konosament wydawany jest przez armatora (przewoźnika morskiego) lub jego agenta po załadunku towaru na statek. Zawiera szczegółowe informacje o przesyłce, takie jak: dane nadawcy i odbiorcy, porty załadunku i rozładunku, rodzaj i ilość ładunku, numer kontenera oraz warunki przewozu.
Wyróżnia się m.in. konosament imienny, na zlecenie (to order) i na okaziciela. Szczególnie istotny jest konosament „na zlecenie”, który umożliwia sprzedaż towaru jeszcze w trakcie rejsu – dokument ten można przenieść na nowego nabywcę poprzez indos.
W handlu międzynarodowym konosament jest niezbędny do odebrania towaru z portu oraz do realizacji płatności, zwłaszcza w transakcjach z użyciem akredytywy.
Kod celny (HS Code)
Kod celny (HS Code) – to międzynarodowy kod systemu Harmonized System (HS) używany do klasyfikacji towarów w handlu międzynarodowym. Każdy produkt – od ubrań, przez elektronikę, aż po żywność – ma swój unikalny kod. Dzięki temu urzędy celne na całym świecie wiedzą dokładnie, jaki to towar i mogą naliczyć odpowiednie cło czy podatki.
LCL
LCL (ang. less than container load)– to inaczej transport drobnicowy, w którym mniejsze przesyłki od różnych nadawców są konsolidowane w zbiorczych kontenerach.
MSDS
MSDS (ang. Material Safety Data Sheet) – to inaczej Karta Charakterystyki, czyli dokument zawierający szczegółowe informacje o potencjalnych zagrożeniach związanych z daną substancją chemiczną lub mieszaniną, a także dane fizykochemiczne i zalecenia dotyczące bezpiecznego użytkowania.
POL
POL (ang. port of landing) – to określenie na port załadunku.
POD
POD (ang. port of destination) – to określenie na port wyładunku.
TELEX Release
TELEX Realease to elektroniczne zwolnienie konosamentu (Bill of Lading). Pozwala odbiorcy na odbiór ładunku bez potrzeby przedstawiania oryginalnego papierowego dokumentu. Armator przesyła upoważnienie do portu docelowego, co przyspiesza proces wydania towaru.
TT (transit time)
TT (ang. transit time) – to czas tranzytu, okres potrzebny na transport ładunku z punktu nadania do miejsca docelowego, zwyczajowo podawany w relacji port – port.
Taryfa celna ISZTAR
Taryfa celna ISZTAR – to elektroniczna baza danych prowadzona przez Służbę Celno-Skarbową, która zawiera aktualne informacje o stawkach celnych, podatkach oraz innych należnościach związanych z importem i eksportem towarów.
W ISZTAR znajdziesz m.in.:
-
klasyfikację towarów według kodów taryfy celnej (HS Code),
-
obowiązujące stawki celne i podatkowe (np. VAT czy akcyza),
-
informacje o środkach polityki handlowej (np. kontyngenty, ograniczenia, wymagane dokumenty).
System jest dostępny online i służy zarówno przedsiębiorcom, jak i osobom prywatnym, aby łatwo sprawdzić, jakie opłaty i formalności celne będą miały zastosowanie przy obrocie danym towarem.
THC
THC (ang. Terminal Handling Charges) – to opłaty manipulacyjne pobierane przez terminale portowe za obsługę kontenerów. Obejmują takie czynności jak rozładunek i załadunek ze statku, przechowywanie w terminalu oraz przygotowanie do dalszego transportu.
WIORIN
WIORIN (Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa) – to instytucja odpowiedzialna za kontrolę i nadzór nad jakością nasion, materiału roślinnego oraz ochroną roślin w Polsce, a także kontrolą przywozu opakowań drewnianych.

